تبلیغات
history,education,music - تنگه ی هرمز
تاریخ : دوشنبه 26 دی 1390 | 02:42 ب.ظ | نویسنده : منوچهر مرتضی پور دهکردی

در حدود چهل و پنج میلیون سال پیش در آغاز دوران سوم زمین شناسی ، دریای عمان بوجود آمد و در حدود 35 میلیون سال قبل ، در اواسط دوران سوم ، شکاف دریای عمان گسترش یافت و دنبالة این شکاف خلیج فارس را به دریای عمان متصل کرد و شکستگی بزرگی بین خلیج فارس و دریای عمان ، تنگه هرمز را به بوجود آورد بد ین سان دماغة عمان از خشکی میناب جدا شد . صاحب نظران نظریه جدید بر این عقیده اند که قاره در ابتدا به صورت مجزا و پراکنده بوده و با گذشت زمان به هم نزدیک شده اند . بر اساس این نظریه ها ، دماغه تنگه هرمز (رأس المسندم) در شرف نزدیک شدن به ساحل شمالی این تنگه است . تنگه هرمز هلالی شکل است و شکل آن نشان دهنده پیشرفتگی آب در خشکی ، در نیمه شمالی و پیشرفتگی خشکی شبه جزیره عربستان در آب ، در ساحل جنوبی ، ا ست که شبه جزیره المسندم را در قلمرو حاکمیت عمان بوجود آورده است . بیشک اگر تنگه هرمز نبود خلیج فارس بصورت دریاچه ای بسته در می آمد که علی رقم وجود رودخانه های دجله و فرات و کارون ، به باتلاق یا نمکزاری تبدیل می شد ؛ به ویژه که خلیج فارس دریای کوجکی است و دریای خزر بیش از دو برابر آن است .

2 - موقیت جغرافیایی = تنگه هرمز خلیج فارس را به دریای عمان متصل می کند و از شمال به ایران و از جنوب به ساحل عمان محدود می شود . ساحل شمالی ( ایران ) شامل سکونت گاههای متعدد شهری و روستایی است که مهمترین مناطق شهری آن عبارت است از : جاسک ، میناب ، بندر عباس ، خمیر و بندر لنگه ، که از رأس الکوه تا بستانه امتداد دارد . ساحل جنوبی تنگة هرمز شامل خاک عمان و عمارت متحدة عربی و قسمت انتهایی آن (رأس المسندم) به صورت واحد برونگان جزو سرزمین عمان محسوب می شود و عمارت متحدة عربی آن را از سرزمین اصلی عمان جدا کرده است . در فاصله بین ساحل شمالی و جنوبی ، جزیره های بزرگ و کوچکی وجود دارد که هفت جزیره آن متعلق به ایران است و چند جزیره صخره ای تحت حاکمیت دولت عمان که از آن جمله است : شبه جزیره رأس المسندم ، ام القیارین ، الغنم ، قوئین کبیر (اسلامه ) ، قوئین صغیر ( دیده مار ) : گپ ( فاناکوه ) ، کچلو ، ابو رشید (توکل) . این جزایر به لحاظ سوق الجیشی دارای اهمیت است .

آب و هوا : تنگه هرمز در کمربند صحرائی بر قدیم واقع شده است و مدار رأس السرطان از قسمت جنوبی آن عبور می کند در کمربند فوق حارة نیم کره شمالی قرار دارد . متوسط گرمای سالانه در منطقه 24 تا 28 درجه سانتی گراد می رسد . حداکثر متلق یا بالاترین درجه گرما در منطقه به 53 درجه سانتی گراد می رسد . اما آب دریاها به دلیل خاصیت اقلیمی در مقایسه با خشکی ، دیرتر گرم می شود و دیرتر هم گرما را از دست می دهد ، از این رو هوای مجاور آب و خشکی تحت تأثیر این وضعیت قرار می گیرد که مهمترین مشخصه آن اندک درجه گرما در شب و روز است . تنگه هرمز که در این نزدیکی به دریا ، دارای آب و هوای گرم و مرطوب است .

پوشش گیاهی : پوشش گیاهی ، در تنگه هرمز متأثر از شرایط آب و هوائی و خاک منطقه است . در ساحل شمالی ، به ویژه در شمال شرقی تنگه هرمز (میناب ) انواع نخل ، مرکبات و درختان جنگلی به چشم می خورد اما جزایر تنگه هرمز از این بابت فقیرند .

3 - جزایر تنگه هرمز = جزایر تنگه هرمز را می توان به دو دسته تقسیم کرد : 1 . جزایر ایرانی و 2 . جزایر تحت حاکمیت عمان دولت عمان . این جزایر باقیمانده خشکی باریکی هستند که روزگار ماقبل تاریخ ، خلیج فارس و دریای عمان را از هم جدا می کرد . اما به سبب دگرگونی های پوسته زمین و امواج دو دریای مجاور ( خلیج فارس و دریای عمان ) شکستگی بزرگی در خشکی پدید آمد . مناطق نرم تر را آب شست و از میان برد و نواحی سخت تر باقی ماند که جزایر تنگه هرمز از جمله قشم از آن گونه اند . برخی دیگر از این جزایر گنبد های نمکی  برآمده از آب هستند که به صورت طاقدیس نمایان شده اند و سرانجام گونه سوم جزایر سخره ای هستند که جزایر تحت حاکمیت عمان عموما از این دسته اند . این جزایر عموما خالی از سکنه اند و در مجاورت شبه جزیره المسندم قرار گرفته اند . اما جزایر شمالی تنگه هرمز بزگتر و عموما مسکونی اند و اراضی زیر کشت نیز دارند ؛ که به لحاظ سوق الجیشی حایز اهمیت اند .

4 - آبراههای طبیعی تنگه هرمز = پیشتر اشاره شد که آبراهها چگونه بوجود آمدند . بر پهنای آبراهها در اثر ترک خوردن زمین و شسته شدن خاک های نرم ، اندک اندک افزوده شد ، به نحوی که اکنون در فاصله این جزایر با هم و نیز با ساحل حاشیه شمالی و جنوبی ، چندین آبراه وجود دارد که به لحاظ رفتامد کشتی ها دارای اهمیت است . نخستین آبراه ، که در حد فاصل ساحل جنوبی ایران ( بندر لنگه) و ساحل شمالی جزایر تنب بزرگ و تنب کوچک قرار دارد ، آبراه لنگه است که این آبراه جزو آبهای داخلی ایران محسوب می شود . عرض تقریبی آن در حدود 16 مایل دریایی و صول آن 9 مایل است .

سیمای تاریخی

1- تنگه هرمز از کهنترین روزگاران تا عصر تاریخی : در اسطوره ها و افسانه ها آمده است که نخستین اجتماعات بشری در این منطقه شکل گرفته است . چه بسا آبهای گرم منطقه بستر مناسبی برای شکل گیری یکی از قدیمی ترین کانون های تمدن بشری بوده است . به اعتقاد مردم این منطقه یکی از کهنترین اسطوره هایی که آثار و نشانه های آن تا زمان ما نیز وجود دارد ، اسطوره اریتره است . اریتره نخستین موجودی است که به این منطقه وارد شده است . در افسانه های کهن آمده است ((اریتراس )) فرزند پرسه در این دریا غرق شده است . بنا به گفته بردسوس ، کلده را مخلوق دو پیکری که یک نیمه آن شبیه انسان و نیمه دیگر شبیه ماهی بود و از دریای اریترا آمده بود ، مامور و آباد کرد و مردم آنجا به پای مردی او آداب زندگی را فرا گرفتند گویا اریتره (ارتریا ) مدتی در این منطقه پادشاهی کرده است آگاتارفیدوس مورخ و جغرافیدان یونانی قرن دوم پیش از میلاد نقل کرده است که اریتراس از دامداران بزرگ قرن دوم پیش از میلاد نقل کرده است که اریتراس از دامدارن بزرگ و ثروتمند ایران در دوره حکومت ماد بود . وی در پی رمه مادیان هایش ، که در مناطق سواحل خلیج فارس چرا می کردند و از وحشت شیران درنده به آب زده وبه این جزیره رفته بودند ، با قایق خود را به جزیره قشم رساند و به دلیل شرایط مطلوب آب و هوایی منطقه آنجا را برای زیستن خود بر گزید و طایفیه خود را به آنجا فرا خواند و در آنجا قلعه ای بنا کرد و زمام حکومت را به دست گرفت و به تدریج به سرتاسر آبهای خلیج فارس ، دریای عمان اقیانوس هند و دریای سرخ مسلط شد . از این رو این دریاها را دریای اریتره نامیده اند .



  • مواظب
  • ستاره های نوجوان
  • کارت شارژ همراه اول